Archief Erfgoeddag in de Mijnstreek

Erfgoeddag is al jarenlang een vaste afspraak voor iedereen die nieuwsgierig is naar het rijke cultureel erfgoed van de Mijnstreek. Elk jaar staat een nieuw thema centraal en zetten tientallen verenigingen, vrijwilligers, erfgoedorganisaties, musea, bibliotheken en andere partners hun deuren open voor een breed publiek. Met gratis tentoonstellingen, wandelingen, rondleidingen, workshops, lezingen, demonstraties en tal van andere activiteiten brengen zij het roerend en immaterieel erfgoed van de regio tot leven.

Als regionale erfgoedcel neemt ECRU Erfgoed – vroeger bekend als Erfgoedcel Mijn-Erfgoed – sinds jaar en dag de coördinatie van Erfgoeddag in de Mijnstreek op zich. Daarbij ondersteunt de erfgoedcel lokale initiatiefnemers met advies, expertise, promotie, netwerking en waar mogelijk ook financiële ondersteuning. Samen met talrijke partners werkt ECRU aan een gevarieerd en toegankelijk programma dat erfgoed zichtbaar maakt en mensen met elkaar verbindt.

In dit archief blikken we terug op de voorbije edities van Erfgoeddag in de Mijnstreek. Ontdek de thema’s, activiteiten, verhalen, foto’s, brochures en samenwerkingen die doorheen de jaren vorm hebben gegeven aan deze bijzondere erfgoedhoogdag. Zo bewaren we niet alleen het erfgoed van gisteren, maar ook de herinneringen aan de Erfgoeddagen die onze regio hebben verrijkt.

Erfgoeddag 2026 - HAHA Humor

Zondag 26 april 2026
Erfgoeddag zondag 26 april 2026 verkent hoe humor bruggen slaat én grenzen trekt. Humor is overal: van de satire van de nar tot de knipoog van een internetmeme. Soms ontwapenend, soms pijnlijk raak, soms net op het randje. 

HAHA Humor onderzoekt hoe lachen ons samenbrengt, maar ook hoe grappen grenzen kunnen overschrijden, kwetsen of mensen buitensluiten. Humor verandert mee met de tijd en vertelt ons iets over wie we zijn – en wie we waren.

Zondag 27 april 2025
In 2025 draait Erfgoeddag volledig om actie. Onder het motto Game On! staan sport, spel en beweging centraal: van gokken en beginnersgeluk tot competitie, fair play, winnen en verliezen. Van doorwinterde deelnemers tot wie er voor het eerst bij is: samen met meer dan 700 organisaties maken we er een onvergetelijke dag vol spelplezier van.

Zondag 21 april 2024
Wat maakt een huis tot een (echte) thuis? Ogenschijnlijk een doodeenvoudige vraag, maar schijn bedriegt. Want uit wat bestaat dat, dat thuisgevoel?

Erfgoeddag, op zondag 21 april 2024, zoekt uit wat het gewone zo bijzonder maakt, vroeger en nu. Een dag vol gevoelens, wetenswaardigheden, zintuiglijke ervaringen, ontdekkingen en vragen over uw nabije buurt, verbondenheid, migratie, reizen en nog veel, veel meer!

Zondag 23 april 2023
Van vleermuis, werkpaard en schoothond tot en met de grote boze wolf, de ekster op de galg, de eerste zwaluw, de zwarte weduwe of de immer naarstige houtworm: op zondag 23 april komt u gegarandeerd het hele dierenrijk tegen, voor en achter de schermen. Dan draagt Erfgoeddag als thema ‘Beestig!’.

Zondag 24 april 2022
Onder het motto Erfgoeddag maakt school! duikt Erfgoeddag in 2022 in het rijke schoolleven en -verleden. De editie van 2022 wordt ongetwijfeld heel bijzonder. Zéker voor iedereen die begaan is met de rol van erfgoed in onderwijs. 

Maar er is meer! Want Erfgoeddag breidt uitzonderlijk uit met een week, van maandag 25 tot en met vrijdag 29 april 2022. Die is bestemd voor leerlingen en leerkrachten uit het lager en middelbaar onderwijs in Vlaanderen en Brussel. Een week waarin de hele erfgoedsector, leerlingen en leerkrachten kennismaken met erfgoed. 

Zaterdag 24 en zondag 25 april 2021
De feesteditie van Erfgoeddag stond oorspronkelijk gepland in 2020, maar werd noodgedwongen geannuleerd wegens de coronapandemie. Daarom herneemt FARO in 2021 het thema ‘De nacht’.

Van sterrenbeelden tot bokkenrijders… Het thema de nacht nodigt uit tot heel wat voorlees- en vertelactiviteiten, avond- en nachtwandelingen en expo’s rond bijzondere onderwerpen.

Zaterdag 25 en zondag 26 april 2020
Erfgoeddag 2020 verliep niet volgens plan. Door de coronacrisis moest het evenement noodgedwongen geannuleerd worden. Maar gelukkig wordt het thema De Nacht in 2021 hernomen.

Een win-winsituatie voor iedereen, want zo kunnen de voorbereidende inspanningen renderen. Deelnemers kunnen kiezen: een nieuwe activiteit bedenken of het over een andere boeg gooien.

Zondag 28 april 2019
Onder het motto ‘Hoe maakt u het?’ richt de 19e editie van Erfgoeddag op zondag 28 april 2019 volop de schijnwerpers op vakmanschap. Centraal staat het cultureel erfgoed van en over
vakmanschap, meesterschap, leren en maken in Vlaanderen. Hoe maakt u het? Maar ook: hoe maakt het je? En hoe geven we dat dan door?

 

Zondag 22 april 2018
In het jaar van de lokale verkiezingen roept Erfgoeddag op om te kiezen voor erfgoed. 

Hoe bepalen erfgoedinstellingen wat wordt bijgehouden? Welke beslissingen brengt het digitale tijdperk? Het thema biedt ook de kans om het cultureel erfgoed over verkiezingen te tonen. Hoe werden lokale verkiezingen vroeger georganiseerd? Organiseer op Erfgoeddag een erfgoedverkiezing en laat het publiek zijn favoriete erfgoed kiezen.

Zondag 23 april 2017
Met ‘Zorg’ zoeken we toenadering tot de zorgsector. Zo is dementie een van de belangrijkste maatschappelijke uitdagingen van onze tijd. Op lokaal vlak kunnen erfgoedinstellingen heel wat betekenen voor de reminiscentiewerking. Het momentum is er om de bruggen tussen de erfgoed- en zorgsector te versterken en verder uit te bouwen of waar nodig, de funderingen voor deze samenwerkingen te leggen.

Ook de geschiedenis van de zorg zelf komt op deze Erfgoeddag aan bod. Hoe zag de zorgsector er in het verleden uit? Hoe is dit doorheen de eeuwen geëvolueerd tot de zorg die we vandaag kennen? En vooral, welke sporen vinden we hiervan terug in collecties en archieven?

Zondag 24 april 2016
Iedereen kent en koestert wel een paar rituelen – hoogstpersoonlijke of publieke. Ons leven
zit boordevol kleine en grote rituelen en handelingen die we van onze (voor)ouders hebben geleerd. Rituelen zijn dan ook van alle tijden, en overal ter wereld vinden we ze terug.

Maar wat zijn rituelen precies en waarom zijn ze zo krachtig en betekenisvol? En hoe zit het met de rituelen van erfgoedwerkers? Kunnen we spreken van ‘erfgoedrituelen’? Is het tot erfgoed verklaren, en er vervolgens zo mee omgaan, niet een kwestie van ritueel?

Zondag 26 april 2015
Erfgoeddag besteedt aandacht aan een specifieke component van het woord ‘erfgoed’: erven. Wat is de relatie tussen erven, erfenis en erfgoed? Wat zijn de overeenkomsten en verschillen tussen erven en erfgoed? Hoe belangrijk waren erfenissen voor de samenstelling van collecties in onze musea, bibliotheken en archieven? Van welk erfgoed zijn onze kinderen en kleinkinderen erfgenamen en hoe gaat dat dan?

Erfgoeddag focust op de verschillende aspecten van erven zoals het formele, het persoonlijke aspect en de culturele context errond.

 

Zondag 27 april 2014
Grenzen: waar trek je die in erfgoedorganisaties? Wat toon of vertel je, bewust of onbewust, aan het publiek, en wat precies niet? Hoe ga je om met drempels en toegangen, binnen en buiten? En tot waar krijgt het publiek inzage in wat er bij jou voor en achter de schermen gebeurt? Op deze Erfgoeddag kan je tonen hoe grensverleggende ideeën en invloeden uit het buitenland (UNESCO, ICOM…) bij jou hun beslag krijgen. Of nog, confronteer het publiek met vragen, kansen en problemen die opduiken wanneer je de grens – letterlijk – oversteekt, met je collectie(s), je werk, je denken en je invloed. Een Erfgoeddag zonder grenzen dus!

Zondag 21 april 2013
Erfgoedwerkers proberen door hun inzet de immer knagende tand des tijds zo goed en zo kwaad mogelijk een halt toe te roepen. Een doordacht  behoud- en beheerswerk is immers essentieel bij de zorg en de ontsluiting van élke vorm van cultureel erfgoed, of het nu gaat over materieel of immaterieel erfgoed. Deze editie focust op het grotendeels onzichtbare werk àchter de schermen. Daarnaast is er vanzelfsprekend ook aandacht voor de ruimere invulling van de tijdsbeleving, van ‘vrije tijd’ tot en met  ‘crisissen’… 

Zondag 22 april 2012
Wat is een held? ‘Wat een held tot held maakt, verlaagt vaak de mens,’ stelde Voltaire. Helden kunnen van hun voetstuk vallen, geëerd, bezongen of in vraag gesteld worden … Met een borst vol medailles het publieke forum instappen, of stil en anoniem in de alledaagsheid hun ding doen. Wat zijn hun beweegredenen? En wie of wat katapulteert hen tot held(in)? Tijdens de meest heroïsche Erfgoeddag van allemaal kom je het antwoord op dit soort vragen beslist te weten.

Zondag 1 mei 2011
Armoede in de wereld en in ons land: het is nog lang geen geschiedenis. De volgende editie van Erfgoeddag, op zondag 1 mei 2011, gaat over armoede door de eeuwen heen. Werken rond en over cultureel erfgoed gaat over omgaan met heden en verleden, over engagement, zorg, aandacht en communicatie. Het zou onverantwoord zijn om armoede daarbij te negeren. Deelnemende organisaties belichten het thema ‘armoede’. Tonen, kijken, vragen, antwoorden, zoeken, vinden, sensibiliseren, meenemen, samen vooruitgaan, op de agenda houden …

Zondag 25 april 2010
Volgens de Van Dale betekent ‘fake’ “bedrog, namaak, misleiding.” Het is een synoniem voor ‘nep’. Als werkwoord is het faken, en dat betekent “doen alsof, imiteren, namaken”. Bij uitbreiding verwijst FAKE? ook  naar vermoeden, veinzen, verdraaien en tal van minder fraaie aspecten… Bekeken door de erfgoedbril is FAKE? een bijzonder thema. Want… hoe kun je eigenlijk ‘het verleden’ écht leren kennen? En hoe kun je de sporen van dat verleden onbevooroordeeld lezen?

Zondag 26 april 2009
Wat is vriendschap? Anno 2008 lijkt de vraag eerder retorisch van aard. Iedereen heeft toch vrienden, heeft er minstens ooit een paar gehad of kent een verhaal over ware vrienden? Maar wie echter in het verleden begint te graven, en naar ‘de’ betekenis van vriendschap op zoek gaat, komt terecht in een fascinerend en veelzijdig onderzoeksdomein. De gelaagdheid, de complexiteit en de maatschappelijke rol van vriendschap doorheen de geschiedenis maakt het tot een uitdagend thema voor de erfgoedsector.

Zondag 13 april 2008
Niemand kan in de toekomst kijken – ministers noch journalisten. Hoe gaan we om met die onzekerheden van de ‘toekomende tijd’? Verwerft u uw zielenrust met een klavertje vier, of passeert u bij de waarzegger? En hoe stonden doodgewone mensen tegenover ‘het leven’ in tijden van oorlog of hoop, zoals Expo ’58? En wat met de belangrijke momenten des levens, zoals een geboorte, een overlijden of een huwelijk? Over dit alles – onder de noemer Wordt verwacht: – gaat de volgende editie van Erfgoeddag.

Erfgoedweken in de Mijnstreek

In 2026 evalueerde FARO de Erfgoedweken, een jaarlijks terugkerend moment dat gedurende vier edities werd georganiseerd in de schoot van Erfgoeddag. Tijdens de Erfgoedweken leerden erfgoedwerkers en leerkrachten elkaar kennen en ontdekten leerlingen de diversiteit van de erfgoedwereld.

Hoewel het project Erfgoedweken voor FARO is afgelopen, blijft ECRU zich inzetten voor het thema erfgoed en onderwijs. Musea, archieven, heemkundige kringen en tal van andere erfgoedorganisaties zetten hun deuren open voor scholen. Ze bieden een uniek programma aan voor onderwijs.

Erfgoed sluit naadloos aan bij de thema’s en doelen van heel wat schoolvakken. Denk aan verrassende combinaties zoals oude ambachten gekoppeld aan nieuwe technologie, of verbindingen tussen burgerschap en economie. Dankzij bevlogen experten ontdekken leerlingen dat erfgoedorganisaties niet alleen (kunst)historici en gidsen in huis hebben, maar ook wetenschappers, onderzoekers en andere professionals. Zo krijgen ze een brede blik op de wereld én op mogelijke toekomstige beroepen. 

Erfgoedweken 2025

Klasbakken:

  • Beiaardier Genk: Rondleiding beiaard Genk.
  • Helena Fransens: Workshop kantklossen.
  • Vrienden van de Sint-Martinuskerk: Zoektocht ‘De Fatima code’.

Van 15 tot en met 26 april 2024
Twee weken lang kon het onderwijs talrijke gratis erfgoedactiviteiten ontdekken, VIP-bezoeken inplannen of zogenaamde ‘Erfgoedklasbakken’ uitnodigen in de klas.

Maar liefst 3 Klasbakken bereikten 188 leerlingen met een boeiende activiteit rond cultureel erfgoed. 

Klasbakken:

  • Beiaardier Genk: Rondleiding beiaard Genk.
  • Helena Fransens: Workshop kantklossen.
  • Stichting Erfgoed Eisden: Rondleiding Museum van de Mijnwerkerswoning.
  • Vrienden van de Sint-Martinuskerk: Zoektocht ‘De ark van Noach’.
  • Limburgs Volkskundig Genootschap: Presentatie Limburgse tradities.

Van 17 tot en met 28 april
Twee weken lang kon het onderwijs talrijke gratis erfgoedactiviteiten ontdekken, VIP-bezoeken inplannen of zogenaamde ‘Erfgoedklasbakken’ uitnodigen in de klas.

Maar liefst 5 Klasbakken bereikten  393 leerlingen met een boeiende activiteit rond cultureel erfgoed. 

Klasbakken:

  • Vrienden van de Sint-Martinuskerk: Zoektocht ‘De ark van Noach’.
  • Helena Fransens: Workshop kantklossen.
  • Stichting Erfgoed Eisden: Presentatie ‘Trekkracht: over trekdieren en oude kinderopstellen’.
  • B.R.O.N.: Expertenbeurs ‘Als dode dieren konden spreken’.
  • Stad Beringen: Workshop orgel bouwen.
  • Ex-mijnwerkers: Vertelling zware arbeid in de mijn.
  • Limburgs Volkskundig Genootschap: Presentatie Limburgse tradities.
  • Xavier Huygen: Tentoonstelling ‘(Werk)dieren in dienst van de mens’.
  • Trio Moradeur: Vergeten volksliederen.

Van 17 tot en met 28 april
Twee weken lang kon het onderwijs talrijke gratis erfgoedactiviteiten ontdekken, VIP-bezoeken inplannen of zogenaamde ‘Erfgoedklasbakken’ uitnodigen in de klas.

Maar liefst 7 Klasbakken bereikten 723 leerlingen met een boeiende activiteit rond cultureel erfgoed.  

Klasbakken:

  • ’t Mieleke: Terug naar het (school)verleden in ’t Mieleke.
  • Mijnmuseum Beringen: rondleiding ‘Hoe word je Mijnwerker?’
  • Helena Fransens: workshop kantklossen.
  • Restaurateur Seppe Roels: workshop ‘Knutselen met Goud’.
  • Reuzen in Vlaanderen: presentatie ‘Maak je reus’.
  • Emile Van Dorenmuseum: doe-rondleiding ‘Landschapsschilders in Genk’.
  • Citévolk Spreekt: Leven op de Cité.
  • Beiaardier Genk: rondleiding beiaard.
  • Bibliotheek Genk: rondleiding ‘Graven in het Geheugen van Genk’.
  • Ontmijnersmonument Genk.
  • ’t Oude Grimbiaca: ’t Oude Grimbiaca trekt naar school.
  • Limburgs Volkskundig genootschap: presentatie Limburgse tradities
  • Bokrijk: survivalgids voor bouwen en wonen in het verleden.
  • Mijndepot: Joden in Limburg tijdens WOII.
  • ECRU: educatief spel ‘Smoutebollen en Kermiskoers’.

Van 25 tot en met 29 april 2022
Erfgoeddag 2022 wordt een heel bijzondere editie. Met de roepnaam Erfgoeddag maakt school! belicht Erfgoeddag het erfgoed van het schoolleven en -verleden. Deze editie zal evenwel anders zijn dan alle voorgaande.

  • Op zondag 24 april vindt de ‘klassieke’ Erfgoeddag plaats.
  • De week erna, van maandag 25 tot en met vrijdag 29 april 2022, breien we een vervolg aan het publieksevenement, en verschuift de focus naar leerkrachten en leerlingen.

14 Klasbakken bereikten 1219 leerlingen.